تاثیر یک وهله فعالیت هوازی زیر بیشینه بر پروتئین اوری گلومرولی در فوتبالیستهای جوان

محمدعلی کهن پور، ملیحه کهن پور، مهدیه نصیری اوانکی، منا میرسپاسی

مقدمه :

پروتئینهای سنگین از دیواره‌ی گلومرولی عبور نمی‌کنند و به میزان ناچیز در ادرار وجود دارند‌، اما در ضایعات گلومرولی میزان آنها در ادرار افزایش می‌یابد که به آن پروتئین‌اوری گلومرولی می گویند (15). افزایش دفع پروتئین‌ها از ادرار متعاقب فعالیت بدنی یک پدیده زودگذر و ناپایدار بوده و ارتباطی با وضعیت‌های پاتولوژیک ندارد (9). ون لبو (1878) اولین بار پروتئین اوری ورززشی را گزارش کرد (4). تمرینات با شدت متوسط و شديد در افراد سالم موجب نوع گلومرولی دفع ادراری پروتئین مخصوصا آلبومین می‌گردد (6).  آليا و پاريش (1958) گزارش کردند که ورزشکاران شرکت‌کننده در فعاليت‌هاي مختلف ورزشي اعم از تماسي و غیر تماسی، به دفع ادراري پروتئين پس از تمرين مبتلا شده‌اند (8). پورتمن و ون‌کولک (1978) متعاقب تمرين شديد و کوتاه مدت افزایش دفع انواع پروتئين را گزارش‌ کردند (9). كارول (2000) گزارش ‌كرد كه پروتئين اوری پديده مشتركي در بين بزرگسالان هنگام تمرين است و اظهار داشت پروتئين اوری نوع گلومرولي مشهودتر است (10). هدف از پژوهش حاضر تعیین میزان توتال پروتئین، گلوبولین و آلبومین در سه زمان قبل، بلافاصله بعد و 45 دقیقه بعد از فعالیت هوازی زیر بیشینه و بررسی علل و عوامل آن در فوتبالیست‌های جوان می‌باشد.

مواد و روشها :

آزمودني ها در پژوهش شامل 10 فوتبالیست جوان مرد رقابتی با میانگین سنی 5/0 18 سال، قد 11/5 9/177 سانتیمتر، وزن 9/4 5/67 کیلوگرم و حداكثر اكسيژن مصرفي 86/4±6/48 بودند که در 3 سال گذشته سابقه بازی در لیگ برتر استان فارس را داشتند. با اعلام فراخوان در سطح تیم‌های فوتبال جوانان لیگ برتر استان فارس و بیان اهداف پژوهش، 10 فوتبالیست واجد شرایط و داوطلب شرکت در پژوهش به صورت هدفمند به عنوان آزمودني انتخاب شدند. قبل از تمرین، بلافاصله بعد از تمرین و 45 دقیقه بعد از تمرین از آزمودنی ها نمونه ادرار گرفته شد (9). برنامه تمرینی شامل یک جلسه دویدن هوازی با شدت 85% ضربان قلب بیشینه به مدت 30 دقیقه بر روی نوار گردان بود. ابتدا از آزمون آماری اسمیرنوف-کولموگروف جهت تعیین استفاده از آزمونهای پارامتریک یا ناپارامتریک استفاده شد و برای بررسی تغییرات متغیرهای مورد مطالعه در آزمودنی‌ها، از روش آماری تحلیل واریانس با اندازه گیری های مکرر و برای تعین منشاء تفاوت از آزمون T جفتی با اصلاحیه بنفرونی استفاده شد.

یافته ها :

جدول 1 نتایج آماری مربوط به تغییرات متغیرها را از قبل تا بلافاصله بعد و تا 45 دقیقه بعد از تمرین نشان می‌دهد. بلافاصله بعد از تمرین، پروتئین‌اوری ورزشی به طور معناداری افزایش یافت.

جدول (1) تغییرات متغیرهای پژوهش از قبل ، تا بلافاصله و تا 45 دقیقه بعد از تمرین

* معنا دار در سطح 05/0≥α

بحث و تفسیر :

یافته های پژوهش حاضر نشان داد که میزان توتال پروتئین، گلوبولین و آلبومین ادراری، بلافاصله بعد از دویدن هوازی به مدت 30 دقیقه با شدت 85 درصد ضربان قلب بیشینه افزایش زیادی دارد که این افزایش از نظر آماری معنادار است. کلریکو و همکاران (1965) آلبومین‌اوری بزرگتر همراه با پروتئین‌اوری ناشی از تمرین را مشاهده کردند (11). دپائولو و همکاران (2002) نشان دادند که دفع ادراری پروتئین‌ها بعد از ورزش افزایش می‌یابد (12). تورگوت و همکاران (2003) افزایش معنادار در غلظت پروتئین ادراری بعد از تمرین را گزارش کردند (13). در مقابل فولادي اسكوئي (1385) افزایش معنادار را مشاهده نکرد (2). علت این پدیده برگشت‌پذیر می‌تواند به صورت‌های مختلف ناشی از تغییرات همودینامیک، اختلالات شارژی و یا تاثیرات هورمونی توجیه گردد. بحث‌هایی به طرفداری از تنگ شدن سرخرگهای کلیوی در جریان کلیوی ناشی از افزایش آدرنالین و نورآدرنالین در جریان تمرین می‌باشد (7). متعاقب کاهش جریان خون کلیوی در طی تمرین، میزان تصفیه گلومرولی نیز کاهش یافته و کسر تصفیه افزایش می‌یابد و لذا عبور پروتئین‌های با وزن مولکولی بالا از غشاء گلومرولی تسهیل می‌شود (7). افزایش فعالیت رنین پلاسما که در جریان تمرینات شدید مشاهده می‌شود و نتیجه تحریک سمپاتیک مستقیم کمپلکس سلولی پهلوی گلومرولی است می‌تواند دخالت داشته باشد (14). دخالت کالیکرین به عنوان آنزیمی از سیستم کینین که ارتباط نزدیکی با سیستم رنین آنژیوتانسین دارد می‌تواند نفوذپذیری غشاء گلومرولی را افزایش دهد (14). از دست دادن شارژ منفی ثابت دیواره مویرگی نیز می‌تواند نقش عمده داشته باشد (14). گاندوز و همکاران (2007) نشان دادند که سطح پروتئین ادراری در حیوانات که اجرا کردند تمرین دویدن طاقت فرسا حاد بر روی نوارگردان به طور قابل توجهی بالاتر بود در مقایسه با حیوانات کنترل شده و نوع مخلوط پروتئین‌اوری مشاهده شد (15). سنتورک و همکاران (2007) و کوکر و همکاران (2008) نشان دادند افزایش دفع ادراری پروتئین‌ها را بعد از تمرین (3و16). هرچند که برخی یافته‌ها افزایش معنادار در دفع پروتئین ادراری را بدنبال فعالیت بدنی مشاهده نکردند (2) که این به نظر می‌رسد به شدت تمرین بستگی داشته باشد. یافته های پژوهش حاضر نشان داد که پروتئین‌اوری ورزشی، بلافاصله بعد از تمرین افزایش زیادی دارد اما بعد از آن به سمت مقادیر استراحتی حرکت می‌کند. یافته های ما نشان داد 45 دقیقه بعد از تمرین اگرچه میزان توتال پروتئین و آلبومین ادراری نسبت به قبل از تمرین همچنان افزایش معناداری دارد اما این میزان نسبت به مقادیر بلافاصله بعد از تمرین کاهش چشمگیر و معناداری دارد. در پژوهش پورتمن و ون‌کولک (1978) و کهن‌پور و همکاران (1388)، پروتئین‌اوری 45 دقیقه بعد از تمرین، افزایش کمتری نسبت به پروتئین‌اوری بلافاصله بعد از تمرین داشت (1و9). این با یافته های پیشین مطابقت دارد که دفع پروتئین در ادرار یک مرحله ناپایدار با نیمه زمان تقریبا 1 ساعت است و حداکثر دفع پروتئین در 20 تا 30 دقیقه اول بعد از فعالیت اتفاق می‌افتد (8).

نتیجه گیری :

دفع ادراری پروتئین های با وزن مولکولی بالا بعد از تمرین هوازی زیر بیشینه با شدت 85 درصد ضربان قلب بیشینه افزایش می یابد اما بعد از آن به سمت مقادیر استراحتی کاهش می‌یابد. پروتئین اوری ورزشی آسیب رسان نبوده و نیازی به محدود کردن ورزشکاران از فعالیت بدنی نمی‌باشد. اما معاینات سالانه پزشکی لازم است.

منابع :

1. کهن‌پور،محمدعلی.، آذربایجانی،محمدعلی.، کهن‌پور،ملیحه.، 1388،کنگره ملی تربیت بدنی و علوم ورزشی ارسنجان.، پذیرفته شده در بخش پوستر.

2. فولادي اسكويي، نادر.(1385) تاثير يك نوبت تمرين رژه نظامي بر ميزان خون و پروتئين ادراري دانشجويان دانشگاه امام حسين (ع). پايان نامه كارشناسي ارشد.  دانشگاه امام حسين (ع).

3. Kocer, G., Senturk, U.K., Kuru, O., Gunduz, F. Potential sources of oxidative stress that induce post-exercise proteinuria in rats, 2008, J Appl Physiol., 10:1152-1176.

4. Von leubo-wuber, ausscheidung von eiweiss in harn des gesunden menshen, 1878, Virkows-Aech-pathol-Anat-phsiol.,72:145-147.

5. Mittleman-K.g,aet al, Exercise- induced proteinuria is attenuated by insomelhacin. Sci- Sport- Exerc, 1992: 24(10), 1069-1074.

6. Boileau M. et al., Stress hematuria : Athletic pseudonephritis in marathoners. Urology, 1980 May, 15(5): 471-474.

7. Poortmans.J.R., Exercise and Renal Function. Sport.Med,1984, 1(2): 125-153.

8. Algea-E,P,parish-H-H Renal repones to exercise: Urinary findings. JAMA, A1958:167.807-813.

9. Poortmans, Jr., Vancalck, B. Renal glomerular and impairment during strenuous exercise in women, 1978, Eur J Clin. Invest., 8(3) 175-178.

10. Carroll MF, Temte JL. Proteinuria in adults : a diagnostic approach. Am Fam Physician 2000, 62: 1333-40.

11. Clerico, A., Giammattei, C., Cecchini, L., Lucchetti, A., Cruschelli, L., Penno, G., Gregori, G., Giampietro, O. Exercise-induced proteinuria in well-trained athletes, 1990, Clinical Chemistry, 36:562-564.

12. De Paolo, E.F., Gatti, R., Lancerin, F., Cappellin E., Solda G., DePaolo C.B., Spinella P. Urinary insulin-like growth factor I in athletes before and after physical exercise and in sedentary subjects, 2002, Clin. Chim. Acta., 322:51-57.

13. Turgut, G., Kaptanoglu, B., Turgut, S., Genc, O., Tekinturk, S. Influence of Acute Exercise on Urinary Protein, Creatinine, Insulin-Like Growth Factor-I (IGF-I) and IGF Binding Protein-3 Concentrations in Children, 2003, Tohoku J. Exp. Med. 201:165-170.

14. Poortmans- J.R, et al, post exercise Proteinuria in humans. Fact and mechanism. Int-J- Sport- Med,1984:5, 237-240.

15. Gunduz. Filiz, Kuru. Oktay, and Senturk. Umit.Kemal., Effect of nitric oxide on exercise-induced proteinuria in rats., J Appl Physiol,2003, 95: 1867-1872.

16. Senturk, U.K., Kuru, O., Kocer, G., Gunduz, F. Biphasic pattern of exercise-induced proteinuria in sedentary and trained men, 2007, Nephron Physiol. 105(2):22-32.